ÜRƏYİMİN HÖKMÜ
| Əsas » » ÜRƏYİMİN HÖKMÜ. |
| ÜRƏYİMİN HÖKMÜ [813] |
| : 813 : 661-680 |
Səhifələr: « 1 2 ... 32 33 34 35 36 ... 40 41 » |
|
–Аз, кимди йазыг, кимди фаьыр?! Тярлан?! Сянин о язиз – хяляф оьлун киши олсайды, онун арвады яринин валидейнляриня беля дырнагарасы щюрмят эюстярмязди. Бир киши ки, арвадынын аьзынын цстцндян вуруб ондан щюрмят тяляб едя билмир, о, киши дейил! Йахшы дейибляр, ики дяли бири-бириня гошуланда эюйдян дяйяняк йаьар. Бах, Дилшад, дедиклярими гулаьында сырьа еля. Мяним дай бу эцндян сонра Тярлан адлы оьлум йохдур! Индийя гядяр бу евдя баш верян щяр шейя эюз йумурдум, анжаг сябир касасынын да дашдыьы бир эцн олур. Бу эцн мящз еля о эцндц. Бычаг сцмцйя диряниб. Она дейярсян ки, онун аилясиня имканым дахилиндя кюмяклик эюстяряжям, щяр нежя дя олса, эялин мяним эялинимдир, амма ону сахламаьа боржлу олмадыьым цчцн гой башына чаря гылсын. Щеч кимдян артыг дейил, гой бир аз да юзцнц язиййятя версин. Нейляйир елясин, биржя мяним эюзцмя эюрсянмясин! – дейяряк оьлу щаггында гяти фикрини бяйан етди. Дилшад Фикряти дцмсцклямякля; –Сян дя бир шей олан кими бцтцн эцнащлары атырсан Тярланын цстцня. О нейлясин ки, арвады беля бюйцк – кичик йери билмир. Эюрцнцр, саггыз чейнямякдян, бир дя саатларла телефондан асылмагдан савайы ялиндян щеч ня эялмир. – дейян заман Фикрят гящгящя чякиб эцлмяйя башлады. Дилшад Фикрятин сясиндян диксинмякля; -Дялисян? Няйя эцлцрсян?– дейя яриня тярс – тярс бахды. Фикрят бармаьы иля Дилшада ишаря едиб, щяля дя сакитляшя билмядийи цчцн; |
|
–Дцз дейибляр ки, «кор кора кор демяся, баьры чатлар». Эюр бир ким кимя няйи ирад тутур. Няйя тяяжжцб еляйирсиниз, Дилшад ханым? Бяс ешитмямисян ки, эялин ожаьа чякяр. Инди баша дцшцрсян, мян сянин саатларла Гямярля телефонла лаггырты вурдуьуну эюрцб няляр чякмишям? Цзцмя мат – мат бахма. Сянин мяня чякдирдийини инди дя эялинин сянин о язиз хяляф оьлуна, бир дя ки, сяня чякдирир. Нийя сызлайырсан? Мяэяр сянин истядийин бу дейилди? Йаман бяхтявяр елядин оьлуну. Йаман! – дейяряк бирдян – биря гашларыны чатыб, сойуг нязярлярини Дилшадын цзцня тушлады. Дилшад Фикрятин ону арайа гойдуьуну дцшцнцб, дахилян ясяб кечирся дя; –Сян дя ешитдийин щяр сюзц, щяр эюрдцйцнц ялиндя байраг еляйиб, башынын цстцндя йеллямя. Тярланы бяхтявяр елядим дейяндя ки, ноолуб ки онлара? Садяжя олараг, щяля жавандылар. Бир – бирилярня уйьунлашмайыблар. Щяр жаван аилядя ися беля хырда – пара наразылыглар олур, сюзляринин чяп эялян вахты да олур. Ялбят еля она эюрядир ки, эялин бизя гаршы беля щаггсызлыг еляди, йохса бизим она ня пислийимиз кечиб ки, бизя гаршы беля сойуг даврансын. Олан шейди, эуйа ки, биз тязя евляняндя арамыз саз олуб? Амма эюрдцйцн кими, чятинликля дя олса, бири – биримизя уйьунлашдыг,– сюйлямякля чох гярибя дя олса Фикрят иля юзцнц мисал чякди. Фикрят эцлмякдян йашармыш эюзлярини ялляри иля силяряк, бирдян - биря жидди эюркям алыб; |
|
–Дилшад, сяни билмирям. Амма мян, дцзцнц десям, индийя гядяр дя сяня уйьунлаша билмямишям. Сяня уйьунлашмаг, цмумиййятля, мцмкцн дейил. – демякля башыны булады. Дилшад Фикрятя чяпяки бахыб; –Бура бах, бош – бош чярянлямя. Йекя кишисян, ийирми сяккиз илдир ки, бир йастыьа баш гойуруг, яляйин яляниб, хялбирин эюйдя фырланыр, сянся щяля дя уйьунлашмагдан дян вурурсан. Мяним тяк арвады олан киши эяряк эцндя йцз кярям папаьыны эюйя ата. Сянся…., – дейяряк ялини щавада йеллятди. Фикрят гашларыны галдырыб; –Йох, яши. Баьышла, анжаг дейясян папаьымы эюйя атмаьы унутмушам. Анжаг дарыхма, о сящвими дя дцзялдярям. Юз арамызды, Дилшад, яслиндя сян няинки мяни, щеч бир кишини хошбяхт елямяйя гадир дейилсян. Щейиф мяним сяня сярф етдийим иллярдян, щейиф. – дейяряк санки юзцня щейифслянди. Дилшад артыг Фикрятин бу сющбятляриндян тянэя эялиб йериндян эцлля кими галхмагла, отагда вар – эял едя – едя; –Фикрят, Аллащ хятриня, мянимля ишин олмасын. Дяймя мяня! Билирсян ки, аьзымы ачыб, эюзцмц йумсам, сакитляшян дейилям. Мян сяня имкан вермярям ки, мяни щяр аддымбашы тящгир еляйясян! – дейяряк бармаьы иля Фикряти щядяляди. О ися дивандан галхыб; |
|
–Мяням сяни тящгир еляйян? Жаным, мян сяня садяжя ажы щягигяти сюйлядим. Ону гябул елясян дя, елямясян дя, бу белядир.– дейяряк отаьында яйнини дяйишиб, йенидян евдян чыхмаьа щазырлашанда байаг Фикрятин Дилшад иля галмагалдан узаг олан сющбятиндян сонра бир мярякя дцшдц ки, эял эюрясян. Дилшад яринин щара ися щазырлашдыьыны эюржяк; –Бяс байагдан сяни данграднан да олса йериндян тярпятмяк олмурду? Инди хейир ола? Щара беля? – дейя сорушанда о, арвадына зяндля бахараг; –Гяниряэиля. Етиразын вар? – демякля санки Дилшадын жавабыны эюзляди. Дилшад Гянирянин адынын ешидяр - ешитмяз; –Щя, деэинян ки, йеня дя лцтком гощумларынын зийарятиня эедирсян дя. Дейясян ахы орда цзцня йаман хош бахырлар. Она эюря дя сон вахтлар йолуну азыб, йаман тез – тез эедиб – эялирсян ора. – дейяряк яриня саташды. Фикрят ися онун истещзалы кялмяляриня боржлу галмайыб; |
|
–Ялбяття, хош бахырлар. Йохса сянин эялинин кими. Щеч цзцня бахмаьы да юзцня рява эюрмяди, Аллащын бир стякан чайыны да гоймады габаьына. Бир щай – щяширля эедиб истядин ону Тярлана. Бяс ахыры ноолду? Щеч ит гядяр дя щюрмят гоймады сяня. О эялинин йериндя Айбяниз олсайды, чохдан сясин эютцрмцшдц шящяри башына. Аьзынын пайыны чохдан вермишдин онун. Гызын да ата – анасында абыр гоймамышдын. Дин дя. Бяс инди нийя динмирсян? Няди, гызын ата – анасына шикайят елямяйя жцрятин чатмыр? Йохса гызы Тярлана юзцн жаладыьын цчцн дилин гысалыб? – дейяндя Дилшад сясиня, бир дя эюзляринин йашына сярбястлик вермякля; –Фикрят, бясдир! Мяни санжма! Онсуз да тцстцм тяпямдян чыхыр. Тярланы мцзакиря елямякдянся, сян эет о ажындан юлян гызынын дярдиня гал! – дейяряк эуйа ки, Фикрятя ажыг вермяк истяся дя, щеч няйя наил олмады. О, чийинлярини чякмякля; –Юзцндян щеч ня уйдурма. Гяниря о евдя ажлыг чякмир. Еля отуруб – дуруб, Шащбаза лаь еляйирдин. Инди эет дя, эет эюр о ажындан гяпик гусан Шащбаз Гяниряйя нежя бахыр. Аллащ мяня оьлумун лайигли ямялляри иля юйцнмяйи нясиб елямяся дя, явязиндя щеч олмазса мяня йахшы бир кцрякян верди. О, касыб олса да, мярд чыхды. Биржя дяфя дя олсун гаршымда бойнуну яймяди. Мяндян вязифя, пул истямяди. Оьул беля олар. Йохса Тярлан кими. Бары бу дцнйадан кючяндя Гяниря сарыдан архайын эедярям. Еля буна эюря дя Аллащыма эцндя мин дяфя шцкцр едирям. – дейяряк башыны разылыг яламяти олараг тярпятди. Дилшад Фикряти гапыдан итяляйяряк, онун кцряйиня йумруьу иля вуруб; |
|
–Онда чых эет, эет о Гянирянин йанына! Эет отур кцрякянин йанында, оьлунун, мяним гейбятими гырыб, бизя эцл. Эет! – дейяряк баьырды. Фикрят ися ону итяляйян Дилшада сары чеврилмякля; –Ащ, Дилшад, Дилшад. Мяним сяня йазыьым эялир. Эюр бир юзцнц дя, мяни дя ня эцня гойдун. – дейяряк жялд еви тярк едиб гызыэиля йолланды…. Бу щадисянин цстцндян щеч бир щяфтя кечмиш Фикряти ишдян чыхартдылар. Ону рцшвят цстя йахалайыб, баь евини, ямлакыны мцсадиря етдиляр, кцлли мигдарда жяримя алдылар, Фикрят танышларынын, достларынын яли иля жаныны щябс жязасындан гуртара бился дя, о эцндян о, няинки кцрсцсцнц, ишини, баь евини, кцлли мигдарда пулуну, щям дя юзцнц итирди. О, бу барядя Дилшада бир сюз демяйиб, цч эцн евя эетмяди. Бир эежяни Ъаннанын йанында, галан ики эежяни ися Гянирянин йанында кечириб, евя цч эцндян сонра йорьун, цзэцн щалда гайыданда, Ъаннанын, гызынын бу нечя эцндя она вердийи тясялли, Дилшадын щямляляринин юнцндя бир эюз гырпымында щавайа бухарланды. Дилшад Фикрятин гапыдан ичярийя эирдийини эюржяк: –Ай киши. Дюрд эцндцр ки щаралардасан?! Евя нийя эялмирсян?! Йекя кишисян, мяни бу дюрд диварын арасында тяк гойуб, щара жящянням олмусан?! Де эюрцм, щардайдын?! – дейяряк ону силкяляди. Фикрят Дилшады кянара итяляйиб, креслода яйляшди. Жибиндян чыхартдыьы жиб дясмалы иля алнынын тярини силиб, галстукунун баьыны бошалдандан сонра ондан жаваб эюзляйян Дилшада; –Эюзцн айдын олсун, Дилшад. Мяни ишдян чыхартдылар. – дейяряк бяд хябяри щяйат йолдашына сюйляди. Дилшад дайандыьы йердя дивана чюкцб; |
|
–Ня? Чыхартдылар? Нежя йяни, чыхартдылар?! А киши, дяли олмусан, няди?! Дай мяня нийя эюзайдынлыьы верирсян?! Дейнян евимиз йыхылды ки! – дейяряк ялини дизляриня чырпды. Фикрят додаьынын кянары иля кинайя иля эцлцмсяйиб; –Евин йыхылыб дейяндя ки, елядир ки вар. Чамадан – чамадан пулларым эетди. Новханыдакы, Заьулбадакы баь евляримизи дя мцсадиря елядиляр. – дейяряк Дилшады даща да щаваландырды. О, ялини синясиня чырпыб; –Вай, адя, нежя йяни, мцсадиря елядиляр? Бяс нийя онлара мане олмадын? Щеч олмаса бирини алайдылар? Нийя икисини дя ялдян вердин?! Щым, яжяб йердя ахшамладыг, бяс инди мян йайын жырщажырында щарда динжяляжям?! – дейяряк йеня дя юзцнц, юз ращатлыьыны фикирляшди. Фикрят башыны буламагла, сясини галдырыб; –Аз, сян ня яжайиб адамсан! Цч эцндц ки, жанымы щябсдян гуртамагдан ютяри ялляшиб – вурушмагдан ялдян дцшмцшям. Щяля Аллащына шцкцр еля ки, яринин белиня беш ил йцкляйиб, дама басмайыблар. Билдин?! Шцкцр еля! – дейяряк баьырды. Сонра ися ялляри яся – яся юз отаьына кечиб, тез дя эери гайытмагла, диванда отуруб, онун цзцня ялажсыз тярздя бахан Дилшада; - Бах, сяня гяти дейирям, бундан сонра хяржинизи билин. Изафи мясряфляря йол вемяйин. Мяним далымда гара эцнцмчцн йыьдыьым пулумдан савайы пулум йохду…Эялин мяним ющдямдядир, ону хяржликсиз бурахан дейилям, амма Тярлан…гой башына чаря гылсын, дцшсцн йахамдан…Щялялик банка гойдуьум мябляьин фаизи иля доланарыг. Йердя галан пула ися бялкя бир адам тапыб, башга бир район мящкямясиндя ишя дцзяля билдим. Йохса йериндя отуруб, саймагдан бир шей чыхмаз. Няся бир шей фикирляшмяк лазымды. Мцтляг, мцтляг, юзц дя тяжили! – дейяряк юз – юзцнц даныша – даныша иш отаьына чякилди. |
|
ГЫРХ БИРИНЖИ ФЯСИЛ. Эцнорта саат икидя Бакы – Аьдам гатарындан дцшян Айбяниз дярщал евя эетмяди. О, Эцлтякиня Хожалыйа сяфяр етмяси, Жавадын иткин дцшмяси барядя хябяри чатдырмаг цчцн щеч Жавадэиля дя йолланмады. О, ахшам саат алтыйа гядяр щавалы адамлар кими эащ Сащил баьыны, эащ да ки шящяри эязиб – долашмагла, она таныш олан, онун Жавад иля бирэя аддымладыьы кцчялярдян, хийабанлардан, Малакан баьындан, Ващид баьындан, ичяришящярин яйри - цйрц дюнэяляриндян кечяряк, санки бу тяк - тянща эязинтиси иля Жавады бир даща йад етди. Айбяниз дярин мяняви сарсынты кечиртдийи цчцн Хожалы хястяханасында эюрдцйц мянзярянин, ешитдикляринин тясириндян щеч жцр айыла билмирди. О, узаг сяфярдян гайытдыгдан сонра шящярин кцчялярини пайи – пийада эязиб, юзцнц чох йордуьундан ахшам кирайя галдыьы евя цзэцн, щейсиз щалда дюндц. Айбянизин гапыны ачыб, отаьа эирдийини эюрян отаг йолдашы Ламийя щяйажанлы шякилдя гызын цстцня атылараг; – Ай гыз, нечя эцндц щаралардасан? Еля билдим ки, мяня хябярдарлыг елямядян евдян чыхыб эетмисян.– дейяряк ондан жаваб тяляб етди. Айбяниз эюзлярини аьыр – аьыр галдырараг, сойуг, бир дя дяйярли вя йахын бир инсаны итирдийиндян дярин учуруму хатырладан бош, мянасыз бахышларыны Ламийянин цзцндя сахлайыб; – Эетмишям? Щарайа эедя билярям ки? Мяним ки эедяси йерим йохдур. – деди. Ламийя юзцнц чарпайыйа йыхан Айбянизин гаршысына мизи гойуб, онун цзяриня яйляшмякля; – Ай гыз, бяс щарда идин? Бирдян – биря гейбя чякилиб, гяфлятян дя пейда олдун. Щардан эялирсян? – дейя сорушанда ися о; |
|
– Узаг, чох узаг бир сяфяря чыхмышдым. Эюрцрсян ки, гайытмышам. Инди ися йатмаг истяйирям. Сян Аллащ, суаллары сабаща сахла. Йорьунам, йухум эялир. – дейяряк чарпайысына узанды. Бядяни щягигятян дя даш кими аьырлашдыьындан йорьанла цстцнц юртмядян дярин йухуйа эетди. Ламийя бир мцддят кянардан Айбянизя тамаша етдикдян сонра башыны булайараг, онун алтындакы йорьаны чякиб чыхартды. Айбянизин цстцнц басдырмагла, юзцня бир стякан чай сцзцб, масанын архасына кечди. Лакин о, йалныз евя гайытдыьы эцн дейил, о бири эцнляр дя ишдян сонра евя гайыдыр, бир бошгаб йемяйи йа йейир, йа да ки хюряйин дадына бахараг, ону кянара гойур, она тяяжцбля кянардан изляйян Ламийяйя ися бир кялмя дя демядян, цзцнц дивара чевирмякля, дярин фикря эедирди. Нювбяти сящяр йухудан баш аьрысы иля ойанан Айбяниз тялясик сящяр йемяйини йейяряк, йеня дя ишя йолланды. Гыш мювсцмц олдуьу цчцн сящяр олмасына бахмайараг, щава щяля дя алагаранлыг иди. Йолу фикирли щалда аддымладыьы цчцн сехя нежя чатдыьыны беля щисс етмяйян Айбяниз, Умуд дайы иля саламлашдыгдан сонра юз иш йериня кечмяйя щазырлашырды ки, онунла цзбяцз олан дязэащда намялум бир гызын ишлядийини эюржяк марагла; – Дайы, тязя ишчи эютцрмцсцнцз? - дейя хябяр алды. Дайы башыны йырьаламагла; – Щя, а бала, бир щяфтя бундан яввял ишя гябул олунуб. Дцздцр, артыг гызлар иши она йерли – йатахлы баша салыфлар, амма йеня дя щяр ещтимала гаршы, эюзцн онун цстцндя олсун. Щяр неъя олса да тязя ишчиди, бирдян няйися сящф салар. – дейяряк Айбяниздян бу гыза нязяр йетирмясини хащиш етди. О ися башы иля разылыьыны билдирмякля, кянардан гызын ишиня эюз гоймаьа башлады. Гыз бюйцк сяйля чалышыр, ишиня диггятля йанашырды. Саатын ягрябляри бири эюстяряндя гызлар хялятлярини яйинляриндян чыхарараг, щай – щяширля нащара щазырлашмаьа башладылар. Артыг нечя айдыр ки, бурада ишляйян Кямаля адлы эялинлярдян бири тязя гыза йахынлашмагла; |
|
– Сябиш, сяндя эцзэц олмаз? – дейя ондан хябяр алды. Сябиня йорьун олдуьундан Кямаляйя анлашылмаз суал веряряк; – Няйиня эярякди?– дейян заман ися Кямаля истещза иля эцлцмсяйиб; – Яжайиб суал верирсян е, валлащ, эцзэцнц нейляйярляр? Цз – эюзцмц бязяйяжям дя. – дейя щейрят долу эюзлярини Сябиняйя зилляди. Сябиня яслиндя она ахмаг бир суалла мцражият етдийини анлайыб, сыхыла - сыхыла; – Йахшы да, бир сюздц дя сорушдум. Дай ажыьын нийя тутур? Палтому асдыьым йердя клйокум вар, ора гоймушам, эет эютцр. – дейяряк Кямаляйя лазым олан яшйанын йерини исмарыж верди. Бу сящня Айбянизин эюзцндян йайынмады. О да нащар цчцн эятирдийи зянбилини ялиня алыб, гызлар иля бирликдя офися йолланды. Он дягигядян сонра гызлар иш башына гайыданда Умуд дайынын сехин гапысынын аьзында дайаныб, дальын бир щалда сигарет чякдийини эюрдцляр. Онун кянардан ясяби олдуьу дярщал сезилирди. Умуд дайы айры эцнлярдян фяргли олараг, сехя дахил олмады. Гызлара чай да сцзмяди. Адяти цзря гызлара эюстярдийи гайьысыны бир эцн ясирэяйян кими сехдя буну о саат щисс едян фящля гызларын арасына сюз – сющбят дцшдц. Онлар «Эюрясян кишийя ноолуб беля?» дейя бир – биринин цзцня суал долу нязярляр иля бахдылар. Йалныз ишин гуртармасына биржя саат галмыш дилхор щалда сехя дахил олан Умуд дайы; |
|
– Гызлар, евя эетмяйя тялясмяйин, сизинля бир балаъа ишим вар. – демякля фящля гызлара мцражият етди. Ахыр ки, мясялянин ня йердя олмасындан аэащ олажагларыны баша дцшян гызлар матдым – матдым Умуд дайынын цзцня бахырдылар. Нящайят ки, онлардан бири юзцнц сахлайа билмяйиб; – Ай дайы, ганын нийя беля гарады? Бялкя хятриня дяйян олуб? – дейя сорушмаьына пешман олду. Умуд дайы гашларыны чатмагла; – Дай сизя щеш сюзцм йохду. Мяни мцдириййятин гаршысында ямялли – башлы башыашаьы елямисиниз. Бир дейин эюрцм, сизя бу вахта гядяр няся бир пислийим дяйиф? Нийя сусурсуз, жаваф верин дя. Бах, эюрцрсцзмц, динляммирсиниз. Индийя гядяр мяндян ня хащиш елямисинизся, сизин цчцн ялимдян эяляни елямишям. О биръя баламын, Вцсалянин жанына анд олсун ки, сизин щамынызын хятрини гызым гядяр чох истяйирдим. Амма сиз наьайырдыныз? Сизя эюря мцдириййят маа аьзындан чыханы деди. Щеш эюзлямяздим сиздян. Айыф олсун сизя, чюряк пулу газандыьыныз йердян оьурлугму еляйирсиз? Мян гоъа ахмаг да мцдириййятя нешя айларды йалварырам ки, сизин маашынызы галдырсын. – дейяряк ону динляйян гызлары гынайыжы нязярляр иля сцздц. Сехдя гурбаьа эюлцня даш атылса да, биринжи Кямаля динляняряк; – Ай дайы, валлащ, биз сяня гаршы еля иш тутмарыг. Ялбят няся бир сящв олуб. Бялкя чай гутуларыны дцзэцн щесабламайыблар? – дейя сорушса да, сонрадан Умуд дайынын она тярс – тярс бахдыьыны эюржяк; - Ай дайы, мяня нийя еля тярс – тярс бахырсан е? Бир сюз иди дя дедим. – дейяряк йахасыны кянара чякди. Умуд дайы йенидян башыны гызлар тяряфя чевириб; |
|
– Мцдириййят мяннян оьруну тапмаьы тяляб едир. Она эюря дя щейля бу дягигя кимин зянвилиндя чай варса, юзц юз хошуйла мяним эюзцмцн гаваьында чыхардыф бошалтсын ону чай олан гутулара. – деся дя, гызлардан щеч кимин щярякят етмядийини эюржяк; - Мяни сизя гаршы кобуд ряфтар елямяйя мяъбур елямяйин. – дейяряк яввялжя гызлары щядяляся дя, сонра цряйинин кювряклийиндян вя чох йягин ки, щяйатында биржя дяфя дя олсун гадын хейлаьына гаршы кобудлуг эюстярмяйя шакяр етмядийиндян сясини йумшалдараг; - Башыныза дюнцм, а бала, щеш биринизин хятриня дяймяк истямирям. Амма мяни дя баша дцшцн. Мян бу эцн оьруну тапмасам, мяни дя, лап щейля сизин щамынызы да ишдян говаъахлар. Эялин бир – биримизин чюряйиня баис олмайах. Сиздя бир парча чюряк цчцн эялмисиз бурайа, щейля мян дя гашгынчылыьын, касыфчылыьын уъбатындан бу гяриф йерлярдя аилямя гяфик – гуруш газанмаг цчцн чапалайыб - вурушурам. Йяни, буну баша дцшмяк бу гядярми чятинди? – дейяряк гызлара йалварды. Даща сонра ися юзцнц дахилян зяиф, кюмяксиз щисс едиб, йанагларына сцзцлян эюз йашыны сахлайа билмяди. Умуд дайынын бу жцр чарясиз щалы Айбянизя чох пис тясир етди. О, атасындан сонра биринжи дяфя иди ки, Умуд дайыны беля црякдян аьлайан эюрцрдц. Яслиндя бу ащылын эюз йашлары онун ажизлийиндян дейил, мящз онун дедийи кими, бурайа бир парча чюряк далынжа эялян, эежя – эцндцз дайанмадан ишляйян, язиййят чякян, мадди имканы зяиф олан гызларын щалына црякдян ажымасындан доьурду. О, йашын одуна гурунун да йанмасыны истямирди. Она эюря дя бир няфярин хятасы ужбатындан бцтцн гызларын ишдян говулужаьыны дцшцняряк, даща да дилхор олурду. Айбяниз бцтцн бунлары дярк етдийи цчцн синясини габаьа веряряк, жясарятля; – Беля, гызлар, зянбилиляринизи, сумкаларынызы эютцрцб кечин Умуд дайынын отаьына. Щамынызын сумкаларыны дайынын эюзц гаршысында юзцм йохлайажам. Кимин зянбилиндян чай чыхса, гой о, дай мяндян инжимясин. – демякля тяшяббцсц ялиня эютцрдц. Айбянизин жанфяшанлыг етдийини эюрян Кямаля гыза эюзлярини дюйя – дюйя бахан вя яшйаларыны бир сюз демядян йыьышдыран диэяр фящля гызлардан фяргли олараг, сясинин йоьун тяряфиня салыб; – Аьяз, хейир ола, сяни бура бяэям дарьа – зад гойублар? Сяня ким ихтийар вериб ки, бизим сумкаларымызы яляк – вяляк еляйясян? Бир дя ки, билмяк олмаз, бялкя еля оьрунун бюйцйц сянсян, габагдан эялмишлик еляйирсян ки, сяня сюз дейилмясин? – дейяряк Айбянизи тягсиркар чыхармаг истяся дя, о, Кямалянин щцжуму гаршысында ажиз галмайыб; – Хейир ола, бяс сян юзцня нийя беля ял гатмысан? Сящярдян сяня фикир верирям, бурда сяндян башга данышан йохду. Соьан йемямисянся, ичин нийя эюйняйир? – дейяряк онун жавабыны верди. Лакин сакитляшмяк билмяйян Кямаля; |
|
– Аьяз, бура бах, мянля ишин олмасын ща. Сяня еля жаваблар гайтарарам ки, беш гатындан кечяр! – деймякля гаршысында дайанан янэяли дяф етмяйя сяй эюстярди. Умуд дайы гызларын мцбащися етдийини эюржяк бу дяфя Айбянизин тяряфини сахлайыб; – Бясдирин, сакит олун, Айбяниз неъя дейирся, щейля дя олаъах! – дейяряк эюстяриш верди. Бир кялмя беля ешитмяк истямирям. Сумкаларынызы, зянбилляринизи эютцрцф кечин отаьа! – дейяряк яли иля юз иш отаьына ишаря етди. Умуд дайынын отаьында бцтцн зянбилляр йохландыгдан сонра ики зянбилдян щяр клйокунда беш грамлыг гутуларда он кило чай, о бири зянбилдян ися ики кило чай тапылды. Ащыл масанын цстцндя чай иля долу зянбилляря щеч кимин сащиб чыхмадыьыны эюрцб, ясяби щалда; - Бу цч зянбил кимин зянбилидир? Сиздян сорушурам, киминдир?! – дейяряк гышгырды. Отагда щеч кимдян сяс чыхмадыьыны эюрян Кямаля эюзлярини сцздцрмякля; – Тязя эялян гызын. Сябинянин. – дейяряк гапынын йанында дайанан гыза ишаря етди. Сябиня мясялянин бу жцр шякил алажаьыны эюзлямядийиндян ону иттищам едян Кямаляйя тяяжжцбля бахараг; – Бу аь йаланды! Инанын мяня. Бунлар мяним зянбиллярим дейил! – дейя щягигятян дя эцнащкар олмадыьыны сцбута йетирмяйя чалышды. Лакин Кямаля Сябинянин сюзцнц аьзында гойуб, цзцнц фящля гызлара, Айбянизя вя Умуд дайыйа тутараг; – Инанмайын она, - дейиб, сонра да Сябиня тяряфя чеврилди вя; - Ай гыз, нежя йяни, сянин зянбиллярин дейил. Байаг ишя эяляндя юзцм юз эюзляримля эюрмцшям. Щяля палтону яйниндян сойунандан сонра о зянбиллярдя няся эизлядирмишсян кими ону щямин зянбиллярин цстцндян дя асдын. Аз, буна бахын е, сян Аллащ, эюр эюз эюря – эюря нежя йалан данышыр. – дейяряк ону лап пис вязиййятдя гойду. Сябиня йеня дя Кямалянин йерсиз щямлясинин гаршысыны алмаьа чалшмагла; |
|
– Йалан дейирсян! Мян ишя жями биржя зянбилля эялмишдим. Онун да ичиндя хялятимдян, бир дя ки косметикадан башга щеч ня олмайыб. - деся дя, артыг щамынын она шцбщя иля бахдыьыны эюржяк; - Мян оьру дейилям, инанын мяня, оьру дейилям! – дейя юзцнц мцдафия етмяйя жящд эюстярди. Лакин Кямаля онун жящдлярини боша чыхарараг; – Бялкя инди дейяжяксян ки, бу зянбилляри дя биринжи дяфядир эюрцрсян, щя? – дейя гызы сорьу – суала тутду. Сябиня Кямаляйя мящял гоймайараг; – Няйя десяниз, анд ичярям ки, бу белядир. Анамын жанына анд олсун ки…,- дейя анд ичмяк истяся дя, Кямаля аьзыны яйди; – Аз йахшы, йахшы. Анд ичмя, онсуз да щяр шей эцн кими айдындыр. Сян бу ишя гябул олунана гядяр бурда биржя дяфя дя олсун оьурлуг щадисяси олмамышды. Сян бура эяляндян сонра ися…,- дейяряк фактларла данышмаьа чалышса да, гыз Кямалянин иттищамларындан сонра иш йолдашлары, Умуд дайынын йанында етимадыны итирдийини щисс едиб; – Мяня инансаныз да, инанмасаныз да, мян оьру дейилям! Киминся эцнащыны юз бойнума эютцрмцк фикрим дя йохдур! Мадам бу коллективдя мяня инанмырлар, онда даща мяним бурда ишлямяйимин дя щеч бир мянасы йохдур. Мян ишдян чыхырам. Щеч бирщяфтялик пулуму да истямирям, гой щамысы сизин олсун!– дейяряк сумкасыны эютцряряк, гапыдан чыхмаьа щазырлашырды ки, Кямаля онун архасынжа; – Бир эюрцн нежя дабанына тцпцрцб, гачыр. Аз, билир дя, билир ки, эцнащкарды. Она эюря дя мясялянин даща да айдынлашмасыны эюзлямядян арадан чыхыр. – дейя гарачы арвадлар кими сясинин зил йериня салды. Айбяниз бцтцн бу баш верянляри кянардан излямякля, баш аьрыларынын даща да кяскинляшдийини щисс едирди. Бирдян о, сящяр баш верян щадисяни, Кямалянин Сябинядян эцзэц истядийини хатырлады. Саман чюпцндян йапышан адамлар кими цзцнц Кямаляйя тутараг; |
|
– Эюрцрям, ону тягсиркар чыхартмаг цчцн сящярдян йаман дяридян – гыбыгдан чыхырсан. Ахы сян нейчцн онун тягсиркар олдуьуна бу гядяр яминсян, щя? Ахы бу зянбиллярин доьрудан да мящз о гыза мяхсус олмасы щяля сцбута йетирилмяйиб. Бялкя еля оьру сянсян, садяжя олараг юз ямяллярини юрт – басдыр елямяк цчцн чыьыр – баьыр салырсан ки, щеч ким сяндян шцбщялянмясин?– дейя щамынын диггятини Кямаляйя йюнялтмяйя чалышды. Гыз щяр кясин ондан шцбщяляняжяйиндян горхуйа дцшцб; – Аааа, щеч дяхли вар? Аьяз, бура бах, билмирям е ня вермисян мяня, ала билмирсян. Щямишя беля олур да, кимяся хейир вермяк истяйирсян, ара йердя сяни гаралайырлар. – дейяряк щамыны Айбянизин йанылдыьына инандырмаг цчцн дяридян- габыгдан чыхды. Айбяниз ися Кямаляйя етина беля етмядян; – Умуд дайы, мяним бу сюзляри демяйя ясасым вар. Чцнки сящяр Кямаля Сябинядян она эцзэцнц вермясини хащиш етмишди. О да жавабында; «Эет, клойокумдан эютцр» деди. Ким билир, бялкя дя еля Кямаля юзц….,- дейяряк фящля гызларын цряйиндя Сябиня иля баьлы йаранан шцбщялярин кюкцнц кясмяк цчцн даща бир аддым атды. Лакин Кямаля онун сюзцнц аьзындажа кясиб; – Аьяз, бура бах, ня Кямаля, Кямаля салмысан, щя?! Сцбут еляйя билярсян ки, оьру мяням? Йох. Оьруну дялил – сцбутла тапмысыз, тапмысыз, эедин онунла мясяляни айдынлашдырын да. Дай мяни бу мясяляйя нийя гатырсыз?– дейяряк вязиййятдян чыхыш йолу ахтармаьа жящд эюстярди. Айбяниз артыг ичиндян эялян нифрят щиссини боьа билмяйиб, сынайыжы нязярлярини Кямаляйя зиллямякля; – Мян яминям ки, бцтцн бу ишлярин архасында сян дайанмысан. Ейби йохдур, вахт эяляр, буну да сцбута йетирярям. – демякля онун тягсиркар олдуьуну бир даща тякрарлады. Даща сонра ися о, цзцнц бцтцн бу сяс - кцйдян тянэя эялмякля, башыны ялляри арасына алмыш ащыла тутуб; - Умуд дайы, баьышлайын сизи дя йаман дилхор елядик. Яэяр бир эюстяришиниз олмайажагса, биз даща эедяк. – дейяряк иш вахты битдийиндян вя фящля гызлардан чохунун йолунун узаг олдуьундан сехдян чыхмаг цчцн изн истяди. Умуд дайы гызармыш эюзлярини Айбянизин чющрясиндя сахлайараг; |
|
– Башына дюнцм, бундан сонра щяр эцн гызларын зянбиллярини юзцн йохла. – дейя гыза щамынын эюзц гаршысында эюстяриш верди. Айбяниз башы иля разылыьыны билдиряряк, ахтарыш яснасында тапылан чайлара ишаря едиб; – Бяс бунлары нейляйяк? – дейя сорушан заман ися о; – Щеш зад, юзцм клйоклары жырыф, бошалдаъам онлары чай гутусуна. Ди даьылышын.- демякля гызлары евляриня бурахды. Гызлар отаьы тярк едян заман, отагдан сонунжу чыхан Айбянизи сясляйян Умуд дайы; - Бала, бурда баш верянляр щаггында офисдя бир кялмя дя олсун данышмайын. Йохса щамынызы ишдян чыхарыф атаъахлар чюля. Йахшымы? – дейяряк гыза хябярдарлыг едян заман Айбяниз байагдан цзц гызларын цстцндя данланан бу аьсаггалын цряйинин ня гядяр тямиз, кинсиз – кцдрятсиз олмасына щейрят едиб; – Дайы, бу гызлара эюря цзцнцз данланды, абрынызы ятяйинизя бцкдцляр. Лакин сиз йеня дя онлары мцдафия едирсиниз.– дейяряк яслиндя онунла нежя гцрур дуйдуьуну дайыйа билдирмяк истяди. Умуд дайы Айбянизя жавабында чийинлярини чякмякля; – Наьайрым, а бала, Аллащ шейтана нящлят елясин. Аллащ касыфчылыьын цзцнц гара елясин. Йахшы адамы да дцз йолдан чыхарыф яйри йола салыр. Кими гынайасан бу зяманядя, кими….,- демякля гызын цряйиндя юзцня ябяди йува салды… Сехдян евя гайыдан Айбяниз метрода гатара миняркян щяр кясин гаршысында пис вязиййятдя галан вя щяля дя тягсири там шякилдя сцбута йетирилмяйян Сябиняни, бир дя ки гызларын гядирбилмязлийиня, нанкорльуна бахмайараг, йеня дя гызлара эюря наращатчылыг кечирян Умуд дайыны дцшцндц. О, цряйиндя Сябинянин тягсиркар олмадыьыны субута йетирмяйи гят етмякля, Умуд дайы барясиндя ися «Илащи, эюр нежя дя тяясцбкеш бир инсанды. Сян демя, дцнйа доьрудан да йахшы инсанлардан щали дейилмиш. Онун йериндя башгасы олсайды, мцдириййятин гаршысында юзцня щюрмят газанмаг цчцн чохдан гызларын щамысыны эцдаза верярди. Амма о, буну елямяди. Юзцндян чох йеня дя бизи фикирляшди. Щалбуки онун бизи жязаландырмаьа щаггы вар иди» - дейяряк Танрыйа бу гайьыкеш ащыл цчцн дуа етди. Ертяси эцн Айбяниз ишя эяляндя бцтцн гызлар иля саламлашыб, онларла щал – ящвал тутса да, Кямаляйя йахынлашмады. Сябиня ися дцнянки щадисядян сонра ишя эялмямишди. Айбяниз Сябиня иля баьлы дахили наращатчылг кечирян заман Кямаля нащар вахты она йахынлашмагла, цзцнц она тутуб; |
|
– Ноолуб? Ахы мяни нийя диндирмирсян? Дцнян дава ахтаран сян идин, мян йох. Амма щеч эюр мян олуб – кечянляри йада салырам? Аллащын саламыны веряндя ня олар? Адам беля кинли олмаз ахы. Бу йахшы хасиййят дейил.– дейяряк ону сющбятя чякмяйя чалышды. Айбяниз цзцнц кянара чевирмякля; – Ахы сяня ким деди ки, мян кинлийям? Садяжя дцнянки галмагалдан щеч эюзцм су ичмяди. Еля давранышларындан да щямчинин.– дейяряк Кямаляни мязяммят етдийини ондан эизлятмяди. О ися сясинин тонуну ашаьы салмагла; – Яши, щяр ня идися, олду гуртарды. Ишдян сонра щамы ясяби олур. Бирдян – биря дя отурдуьумуз йердя арайа бу оьурлуг сющбятини салдылар. Беля щалларда щяря бир жцря мцнасибят билдирир. Мян дя нейляйим ки, суса билмядим. – дейяряк юзцня бяраят газандырмаьа чалышды. Айбяниз дцнянки сющбяти бир даща узатмаьын мянасыз олдуьуну билдийи цчцн; – Ня ися, вахт эяляр, щяр шей айдын олар. – дейяряк хялятини яйниня эейиниб, юз иш йериня кечмяк истяся дя, Кямаля онун йолуну кясяряк; – Тялясмя. Бура бах, сяня бир бажы кими йахшы мяслящятим вар. О гызы мцдафия елямя.- дейя гяфлятян эюзлянилмяз тювсиййясини верди. Айбяниз гашларыны галдырараг тяяжжцбля; – Мараглыдыр, ахы нейчцн? – дейя сорушан заман ися Кямаля ятрафына бойланыб, пычылты иля; – Сян щеч билирсян о, явялляр щансы пешянин сащиби олуб? – дейя Айбяниздя мараг ойатмаг истяди. Лакин Айбяниз юзцнц сындырмадан; |
|
– Билмирям, щеч билмяк дя истямирям! Чцнки мяни щеч кимин шяхси щяйаты марагландырмыр!– дейя ондан узаглашмаьа чалышды. Фягят Кямаля ондан гачан Айбянизин голундан дартыб; – Ай гыз, бир айаг сахла да. Нийя ахы бир сюз демямиш юзцндян беля тез чыхырсан? Бялкя мяним сяня дейяжяклярим сянин хейринядир? Бир гулаг ас, сонра юзцн дейилянляр щаггында нятижя чыхарарсан да. – дейяряк ону сющбятя жялб етмяк истяди. Айбяниз Кямалянин сюзцнц демямиш ондан ял чякмяйяжяйини баша дцшдцйц цчцн щявяссиз шякилдя; – Йахшы, ня демяк истяйирсянся, мцхтясяр еля, эюрцрсян ки, ишимиз чохдур, щяля бу эцнлцк планын щеч йарысыны беля йериня йетиря билмямишик.– дейяряк сющбяти ишдян салды. Кямаля ялини щавада йеллядяряк; – Ай гыз, щеч ня олмаз. Иш эюзляйяр. – дейиб, дярщал да Айбянизя йахынлашмагла, она бу кялмяляри ейщамла сюйляди; – Билирсянми, Сябиня бурайа ишя дцзялмяздян яввял ян гядим пешянин сащиби олуб. Йяни, о сюз. Айбяниз тягрибян бу кялмяляри ешидяжяйини эцман ется дя, бир анлыьа дурухду, сонра ися даща кяскин бир тярздя; – Бура бах, сянин мяэяр айры – ишин эцжцн йохду? Бялкя жамаатын шяхси щяйатыны гейбят мювзусуна чевирмякдянся, эедиб юз ишинля мяшьул оласан? - дейяряк она ажыгланды. Лакин Кямаля щеч щалыны да позмадан бармагларыны Айбянизин эюзцня сохараг; – Ай кеймолла, бу гейбят дейил е, щягигятди. Бцтцн гызларын бундан хябяри вар, она эюря дя о, бура ишя дцзялян эцндян щеч ким онунла достлуг елямирди. Сянся ону танымаза – билмязя мцдафия еляйирсян, бах, сяня бяри башдан хябярдарлыг едирям, бундан сонра онун тяряфини сахласан, еля сяни дя онун тайы щесаб едяжякляр. Йахшы бир аталар мясяли дя вар ахы; дейир: «достуну мяня эюстяр, дейим сян кимсян». Баша дцшдцн дя? Щям дя ки, язизим, беля эется, щамы сяни Сябиня иля оьурлугда ялбир олдуьундан шцбщяляняр. Еля биляжякляр ки, сян еля буна эюря ону тямизя чыхармаг цчцн беля дяридян – габыгдан чыхырсан. – демякля юзцнц санки Айбянизя аьыллы мяслящят верирмиш кими эюстярди. Бу дям гыз даща сярт бир тярздя; |
|
– Бура бах, эет ишинля мяшьул ол, йохса бу дягигя Умуд дайыйа хябяр веряжяйям ки, билаваситя юз вязифяни йериня йетирмяк явязиня онун – бунун торбасыны тикирсян! – деди. Кямаля Айбянизин онунла беля саймазйана даврандыьыны эюржяк аьзыны яйяряк; – Аз, йахшы – йахшы, щирслянмя. Юзц дя ки, хейир ола, сон вахтлар бу кишийля дя йаман йахын олмусан а, олмайа аранызда бир шей- мир шей вар? Йохса еля билирсян онун сяндян нежя хошу эялдийини щисс елямямишик? – демякля бу дяфя дя гызы лап жин атына миндирди. Лакин Айбяниз Сябинянин архасынжа данышан, онун гейбятини гыран Кямалянин онун да барясиндя олан – олмаз сющбятляр эяздиряжяйини йахшы анладыьы цчцн юзцнц сындырмайыб; – Эюрцрям, инди дя мяни гараламаьа чалышырсан. Анжаг сян ня десян дя, мяним вижданым сизин щамынызын гаршысында тямиздир, о кишийя ися мян атадан гейри бир эюзля бахмырам! – дейяряк сющбятя сон гоймаг истяся дя, Кямаля «кор тутдуьуну бурахмаз» мясяляни йадына салыб; – Щярчянд о, щеч дя сянин атан дейил. – дейяряк сющбяти ажы баьырсаг тяк узатмаьа чалышды. Айбяниз байагдан йахасыны гуртарыб узаглашмаг истядийи Кямалянин дцз эюзляринин ичиня бахмагла, башыны булады. Яввялжя она бир кялмя демядян офиси тярк етмяк истяся дя, сонра гапынын астанасындан эери ганрылыб, яллярини хялятинин жибиня гоймагла, сакит вя тямкинли бир сясля; – Бязян щяйатда йад инсанлар беля вязиййятдян асылы олараг, бири – бири иля доьмалашыр. Ган гощумлуьу ися щеч няйи щялл елямир, ясас одур ки, инсан бири – бириня гялбян йахын олсун. Дайыйа эялдикдя ися сизин онун барясиндя беля црякбуландырыжы сюз – сющбят эяздирмяйинизя бахмайараг о, сизи мцдириййятин гаршысында дишийля – дырнаьыйла мцдафия едирди. Йазыг киши, цзцнцн сизя эюря данланмасына разы олду, амма сизин юз цнваныныза аьыр бир сюз ешитмяйинизя йол вермяди. Бир дя беля щям онун, щям дя о гыз барясиндя беля ясассыз сющбятляри аьзына алсан, бил ки….– демякля сюзцнцн ардыны эятирмядян архасыны она чевириб, бурадан узаглашмаг истяйирди ки, Кямалянин онун архасынжа нежя баьырдыьыны вя ня дедийини ешится дя, буна етина етмяди. О ися сясиня эцж вериб; |
|
– Буна бах е, сян Аллащ. Мян бунун хейриня данышырам, бу ися мяня щядя – горху эялир. Щох, горхдум сяндян! Бялкя еля билирсян ки, сянин щаггында щеч ня билмирям?! Ай щай, бяс ешитмямисян ки, йерин дя гулаьы вар? Сян дцз ямялли гыз олсайдын, атан сяни евдян говмазды! – дейя Айбянизин архасынжа дейинирди. Гыз Кямалянин сон кялмялярини ешится дя, онун барясиндя бу мялуматлары иш йолдашынын щарадан юйряндийини аьлына беля эятиря билмирди. Лакин артыг бунларын ящямиййяти дя йох иди. Чцнки Айбяниз ону узаг кечмиши иля баьлары чохдан гырыб атмышды. Эеридя ня галмышдыса, отуруб –дуруб онун щесабыны апармаьын, кечмиши иля баьлы юзцня йерли – йерсиз суаллар веряряк, юзцнц йормаьын артыг щеч бир ящямиййяти йох иди. О, Низами кцчясиндян кечяркян, щяйатынын щяр бир кешмякешли жыьырыны тяк, щеч кимин кюмяйи олмадан мяьрур бир гамятля кечяжяйиня юзцня сюз вердийи заман истяр – истямяз, эюзлямядийи бир мягамда кимляринся онун унутмаг истядийи кечмишиндя гуржаланажагларыны, она щяйатында баш верян хошаэялмяз щадисяляри хатырлатмагла, цряйиня хал салажагларыны, артыг щяйатын щеч бир гяфил зярбясиндян горхмайан Айбянизин йеня дя йолуну кясяряк, она бадалаг эяляжяклярини чох эюзял билирди. Она эюря дя бу эцн Кямалянин онун цнванына сюйлядийи бу кялмяляр, онун кечмишиндян хябяр верян ифадяляри Айбянизи гятиййян сарсытмады. О, офисдян кцчяйя нежя гятиййятли аддымлар иля чыхмышдыса, сехя гядяр узанан йолу да еля гятиййятля аддымлайараг, сехя дахил олду. Ишдян сонра ися Умуд дайыйа йахынлашмагла; – Умуд дайы, сиз ки бу сехин бригадирисиниз. Демяли, бурада ишляйян щяр бир фящлянин цнваны сиздя олмамыш олмаз. – дейяряк онунла сющбятя башлады. Ащыл башыны йухары галдырмагла, гызын она ня демяк истядийини анламаьа чалышыб, сакит сясля; – Щейлядир ки вар. Мян сизин щяр биринизин цнваныны билирям. Амма андыраммадым ки, бу сянин няйиня эярящди? – дейя она щейрятля нязяр салды. Айбяниз башыны ашаьы салыб; – Умуд дайы, дцнянки сюз - сющбятдян сонра Сябиня ишя эялмяйиб. Истяйирдим бир онлара баш чякям. Билирсянми, ай дайы, мян ачыьы онун оьурлуг елямясиня инанмырам.– дейяряк аьсаггалын онун бу сюзляриня ня кими реаксийа веряжяйини эюзляди. О, дярщал башыны тярпядиб; Ай бала, щеч билмирям саа ня дейим. Ачыьы, щеш мян дя Сябиняни яля вермяйя цряк елямядим. Щеш аьлым кясмир ки, о гыз беля иш тута. Ямбя бир мясяля дя вар ки, чайы гызын зянбилиндян тапдых. Ня ися, нящлят шейтана. Амма дцзцнц дейим ки, сянин щейля индиъяня вердийин тяклифин лаф цряйимъя олду. – дедикдян сонра сюзцня давам едяряк; - Маа бах, чалыш гызы диля тутуб, йола эятирясян. Мян юзцм дя истямирям ки, о, Кямаля кими аьзы эюйжяклярин уъбатындан чюрящ пулуну итирсин. Инди замананын чархы тярсиня фырланыр, ай бала. Бир имканды дцшцфдц ялиня. |




